We zien de zon opkomen met een warme gloed aan de hemel, vervolgens zien we hem stijgen en dalen in zijn reis langs de helderblauwe hemel om hem ten slotte te zien verdwijnen in een prachtig schouwspel van roze, rood en oranje. We kijken naar de zon en spreken over de zon alsof hij om ons heen draait.
Ondertussen weten we dat het technisch gezien niet klopt, de zon staat centraal en de planeten circuleren rond de zon. Deze zienswijze is er echter niet altijd de standaard geweest; eeuwenlang hebben de mensen namelijk gepoogd de baan van de zon en de planeten te duiden vanuit de aanname dat de aarde het centrale punt was in dit hemels schouwspel. In de 16e eeuw begon dit standpunt te wankelen door Copernicus, die stelde namelijk dat niet de aarde maar de zon het centrale punt is waar de andere hemellichamen omheen bewegen. Een flinke verschuiving van perspectief, beter bekend als de Copernicaanse revolutie.
Wanneer men de aarde als centrale punt neemt in ons zonnestelsel, is de baan van de zon en andere planeten vrij chaotisch te noemen, dit wordt het geocentrische model genoemd. In het heliocentrische model wordt daarentegen de zon als centraal punt genomen, hierin valt de baan van planeten op zijn plek en daalt het besef in dat het een mooi en logisch geheel is. De bijgevoegde afbeelding geeft een beeld van het verschil, in de linker variant staat de zon centraal en in de rechtste variant de aarde.
In het model links (heliocentrisme) zien we de zon in het midden staan terwijl de andere planeten waaronder de aarde om deze zon heen circuleren. In het rechter model (geocentrisme) wordt de aarde als middelpunt gezien waarbij de zon en de planeten om de aarde circuleren op een ietwat chaotische wijze.
Het is uiteraard niet mijn doelstelling om hier te schrijven over natuurkunde. Ik denk echter wel dat dit beeld van de Copernicaanse revolutie iets kan betekenen voor ons geestelijke leven. Voor de komende beeldspraak ga ik uit van de aarde als u/jij als individu, de andere planeten als de medemens en God als de zon. Net als met het duiden van de zon weten we technisch gezien wel dat God het centrum is, maar toch spreken we en handelen we alsof wijzelf het centrale punt zijn. We leiden ons leven en zijn, als van nature, geneigd onszelf centraal te stellen in hoe we naar God en onze medemens kijken. In sommige gevallen zal dit uitmonden in het betrekken van God in je leven — maar dan wel vaak bij onze plannen. In andere gevallen zien we — vaker dan we zouden willen — dat medemensen (en God?) om ons, onze behoeften en verlangens heen draaien.
In de Christelijke wereld wordt vaak gesproken over ‘God uitnodigen in je leven’, wat in wezen mooi en nobel is. Je wilt namelijk niet alles zelf doen maar God ook laten meebewegen. Echter, zou met oog op de beeldspraak het volgende niet een betere houding zijn: ‘Hoe nodigt God mij uit in Zijn leven?’ Met dergelijke vragen ontkiemt langzaamaan de Copernicaanse revolutie van het hart. Ik geloof er namelijk in dat het God is die ons in Zijn plannen wil betrekken, Hij wil ons inleiden in Zijn manier van leven, Zijn dromen voor deze schepping. Als ik God uitnodig in mijnleven draait het om mijn plannen waarin Hij te hulp kan schieten, en wie staat er dan centraal? Ik. Maar als ik Zijnplannen, verlangens en wensen zoek en daarin wil meewerken met Hem, dan komt Hij centraal te staan. We worden dus niet zozeer geroepen om God in ons leven in te passen maar dat wij ons inpassen in Zijn leven.
Een dergelijke houding waarin God centraal staat en waarin wij om Hem heen cirkelen heeft implicaties op je manier van denken. De manier hoe je zaken als gebed, Bijbellezen en je medemensen benaderd. Lezen wij bijvoorbeeld de Bijbel enkel om meer dingen te leren of antwoorden ergens op te krijgen (wat beiden goede dingen zijn uiteraard) dan lopen we het risico dat we de Bijbel voornamelijk als instrument gebruiken om ons leven vorm te geven. We komen misschien wel tot de Bijbel om steun te vinden voor onze eigen visie, onze eigen noden en onze eigen dromen. Staan wij echter ook toe dat de Bijbel ons ‘leest’? Dat het een licht schijnt op ons leven, ook over zaken waar we liever niet naar kijken. Dat vanuit het Woord — en niet vanuit ons — het voortouw wordt genomen. Concreet kan dit bijvoorbeeld betekenen dat je naar de Bijbel kwam met als doel iets uit te zoeken over de eindtijd, maar dat God door Zijn Woord tot je wil spreken over je portemonnee (vice versa kan ook uiteraard!). Sta je daar dan open voor? Ook voor het gebed heeft God centraal stellen implicaties: brengen wij alleen maar bij God wat ons bezighoudt (wat uiteraard goed is), of komen wij ook tot God om te vragen wat Hem bezighoudt? Gaat Zijn hart misschien uit naar bepaald leed in jouw omgeving waarin je iets kan betekenen? Legt Hij iets in je hart waar je voor kan bidden?
Om terug te komen op het geocentrische model en het heliocentrische model. We zien orde in het model waarin God het middelpunt is, we zien echter chaos wanneer wij als individu het middelpunt innemen. Mars lijkt ineens een rare duikvlucht te nemen en Venus lijkt misschien wel volledig uit de bocht te vliegen met haar rare fratsen. Het verstoort dus niet alleen onze relatie met God maar ook de relatie met andere mensen. In een wereld waarin jijzelf centraal staat moeten de medemensen namelijk aan je behoeften voldoen. Misschien gebruik je ze zelfs om je leven zin te geven, je goed te voelen of vanuit een soort competitie jezelf beter of slechter te voelen dan anderen. Wanneer echter God als middelpunt komt, ontstaat er ook veel meer harmonie met je medemensen, die draaien dan niet meer om jou maar ook om God. Vanuit je natuurlijke blik lijkt het dan misschien alsof een bepaalde broeder of zuster het spoor bijster is, maar het gaat niet om ons perspectief maar om dat van God. Er is een gezamenlijk doel —God — waarin ieder zich in zijn of haar eigen baan omheen beweegt.
Concluderend wil ik jou/u (en mezelf!) uitdagen om je eigen leven eens onder de loep te nemen. Vanuit welk geestelijk beeld leef ik? Mezelf als middelpunt of God als middelpunt? Misschien helpt het je om voordat je gaat bidden of Bijbellezen je te visualiseren dat jij om God heen cirkelt. Of wanneer je merkt dat je mensen wilt gebruiken voor jouw doeleinden dat je dan ook visualiseert dat zij niet om jou heen draaien maar dat jullie samen om Hem draaien.
Afbeelding komt van de volgende video: https://www.youtube.com/watch?v=ZeS8h1t-uMA