Sinds afgelopen jaar hebben we een tuin, heerlijk! Wel meer werk uiteraard: er loopt namelijk erg veel klimop dwars door onze haag. Ik dacht dat ik dat er wel even zou uitrekken, meer dan een kwartiertje of twintig minuten zal dat niet duren toch? Dat viel dus flink tegen: het hield maar niet op. Het had zich overal omheen gewikkeld en na afloop zaten er allemaal kale plekken omdat de originele haag verstikt was. Ditzelfde herhaalde zichzelf een paar weken later, toen ik besloot de klimop van de meidoorn(boom) te verwijderen: bakken vol gft en bijna een kwart van de boom is dood.
Het internet vertelt me dat het echter allemaal wel meevalt met de schadelijkheid van klimop: dat het allemaal fabeltjes zijn, een onterechte klopjacht op de klimop. Allemaal leuk en aardig, maar onze boom zag er eerst – letterlijk – uit als een losgeslagen suikerspin van klimop; nu dat eruit is zit ik toch echt met een gehavende boom met een paar dode takken. Dus voor het gemak, en voor deze blog, geef ik gewoon de klimop de schuld. Wat de hoveniers in ons midden daar misschien dan ook van vinden.
De boom als suikerspin van klimop
De aangetaste boom
Subtiele en geniepige klimop
Hoe het ook zij: als klimop enkel een spoor van ellende achter zou laten in onze tuinen zou het allemaal wel meevallen. Helaas loopt er ook met regelmaat woekerende klimop van zonde door ons leven heen om het goede te verstikken. En het erge is dit: het klimt en groeit door zich juist te hechten aan het goede in onze levens, aan onze deugden en onze groei in heiligheid. Het risico bestaat dat een heiliger of beter leven bij uitstek de weg baant voor allemaal nieuwe, geniepigere en (soms) subtielere vormen van zonden in ons leven.
Even weer terug naar de klimop: de klimop kan zich flink verspreiden omdat hij zich aan andere dingen kan vastklampen en opklimmen. Doordat er een haag is kan hij daar doorheen klimmen en aan de takken van de boom kan hij zich omhoogwerken. Hij wikkelt zich om de takken en hecht zich daar volledig aan, met z’n kleine armpjes grijpt hij het volledig vast. Nu is het zo dat de haag en de boom gewild zijn; je zou kunnen zeggen dat zij de deugden en heiligheid zijn die wij willen laten groeien in onze levens. De klimop komt vervolgens als zonde die zich precies dááraan hecht en het laat afsterven. Juist die deugd waar je in gegroeid bent, is het middel geworden waarop subtielere zonden kunnen gaan groeien.
Zo kan het bijvoorbeeld zijn dat je de laatste jaren flink gegroeid bent in vrijgevigheid; wat heel goed is. Echter kan juist door die groei van vrijgevigheid iets anders opgroeien in je hart: het kan je zelfvoldaan of trots maken. De klimop hecht zich aan je deugd. Ook kan het zijn dat je een leven in losbandigheid hebt opgegeven en je nu leeft in reinheid. Dit is natuurlijk super, maar toch kan zo’n verandering in potentie nieuwe grond zijn voor bijvoorbeeld een houding van eigengerechtigheid. Nader je nog tot God op grond van genade of doe je dit op grond van je eigen goedheid? De klimop hecht zich ook dan weer aan je deugd. Wellicht ben je de laatste jaren enorm gegroeid in de discipline van gebed, het lezen van de Bijbel of stille tijd. Heel goed, maar kijk uit dat je niet zelfvoldaan wordt en gaat neerkijken op anderen die nog niet zover zijn. Ook hier hecht de klimop zich zomaar weer aan je deugd. Misschien schrijf je wel een blog en geef je jezelf voldaan een schouderklopje omdat je hem best geslaagd vindt, ook hier begint de klimop te groeien…
Militante klimop
De klimop kan soms ook een vrij militante houding aannemen, zo ook bij mijzelf. Ik heb van nature een onderzoekende houding en daarnaast sta ik open om mij te laten corrigeren; dat ik bijvoorbeeld bepaalde zaken van het Christelijke geloof anders moet gaan interpreteren of toepassen. Onderzoekend en open, twee dingen die in principe goed een deugdzaam zijn. Soms echter, als die openheid samenkomt met mijn onderzoekende houding, kan het nog wel eens mislopen. Ik kan mij dan obsessief vastbijten in een bepaald vraagstuk, ik kan dan enorm onzeker worden als ik niet meer de controle over de waarheid heb. Ik zoek en ik speur; langzaamaan beland ik in een tunnel van verstikkende en verduisterende klimop die mij afsluit van de buitenwereld en van het licht van God. De klimop van religieuze angst en obsessie groeit en woekert door; het kan me op zulke momenten totaal overnemen om me vervolgens gewond achter te laten. De klimop heeft me dan ernstig verstrikt en verstikt; mijn open en onderzoekende houding misbruikt om me kapot te maken. De goede dingen in mij worden dan misbruikt om mij te vervreemden van God en mensen. De klimop hecht zich aan mijn deugd.
Dergelijke tunnels van obsessie kunnen uiteraard op tal van vlakken voorkomen. Goed zorgen voor je lichaam, je gezin, je geld, je werk of wat dan ook – allemaal goede dingen om na te streven – maar ook deze goede dingen kunnen worden gegijzeld door obsessies en angsten waardoor je in een destructieve tunnel terechtkomt. Zo kan zorgdragen voor iets of iemand makkelijk overwoekerd worden door ongezonde bezorgdheid en goed je werk doen kan ten prooi vallen aan krampachtigheid of perfectionisme. Als je goed probeert te doen zonder God, kan het goed verkeerd gaan. Daarom bemerk ik bij mijzelf dat herstel komt als ik mij weer tot God richt. In mijn obsessies ben ik van God los, maar als ik mij tot Hem keer merk ik dat Hij goed is, dat Hij herstelt, dat Hij bevrijdt, dat Hij de klimop weer weghaalt zodat de vrijheid terugkomt. Hij brengt rust en trekt me dan weer aan Zijn Vaderhart.
Tot slot
Begrijp me niet verkeerd: dit is geen oproep om niet te gaan streven naar heiligheid, geestelijke groei en het ontwikkelen van deugden of andere goede dingen in je leven. Het is wel een oproep om alert te zijn en ervoor te waken dat de duivel het goede in je niet misbruikt voor het kwade. Of klimop nou in je leven komt in ‘’subtiele’’ vorm als hoogmoed, trots, oordeel of eigengerechtigheid of in de militante vorm van angsten en obsessies: het is belangrijk om eens flink te gaan wieden – met God –want beide vormen zijn destructief voor je leven. Maar onthoud wel dit: zelfs als delen in je leven net zo dood en verwoest zijn als de takken van mijn boom, zelfs dan mag je weten dat Gods nabijheid ook daar weer leven kan brengen. In Zijn nabijheid kunnen dode takken weer levend worden.